Аварыі на японскіх АЭС паказалі, што атамная энергетыка пасля Чарнобыля ня стала раптам абсалютна бяспечнай, як нас спрабавалі апошнім часам запэўніваць нашыя ўлады. Больш за тое, ёсць верагоднасць, што яна наогул ня стала больш бяспечнай, ва ўсякім выпадку, нашмат бяспечнейшай, чым у былыя гады.

У сувязі з гэтым, праект Беларускай АЭС, як мінімум, неабходна дапрацаваць з улікам вопыту апошніх аварыяў на японскіх АЭС. Як максімум, вызначыцца ці так ужо нам неабходная АЭС наогул. Калі Рэспубліка Беларусь і яе народ ніяк не выжывуць без АЭС, то так, яе трэба будаваць. Але калі мы ўсё ж можам выжыць без АЭС — а гэта цалкам верагодна — то, быць можа, ня варта яе будаваць? Бо характэрна, што ў Еўропе і ЗША пасля аварыі ў Чарнобылі доўга не будаваліся новыя АЭС, а некаторыя еўрапейскія краіны вырашылі цалкам адмовіцца ад атамнай энергетыкі. І нічога, не загінулі. Будавалі АЭС у гэты перыяд у асноўным тыя, хто праз іх хацеў атрымаць доступ да ваенных ядзерных тэхналогіяў. І тыя, хто ўжо меў развітую ядзерную энергетыку і не лічыў патрэбным ад яе адмаўляцца — Расея і Кітай, скажам.

Той жа Кітай, напрыклад, не застаўся абыякавым да японскіх ядзерных аварыяў. КНР не адмаўляецца ад планаў па развіцці атамнай энергетыкі, але дбайна вывучыць вопыт Японіі, дзе зафіксаваныя ўцечкі радыяцыі пасля землятрусу, — сказаў журналістам намеснік кіраўніка міністэрства аховы навакольнага асяроддзя КНР Чжан Ліцзюнь. А вывучаць давядзецца шмат чаго, таму што аварыі на японскіх АЭС наўрад ці можна назваць чыстай выпадковасцю або чыстым форс-мажорам. У некалькіх, а не ў аднаго японскіх рэактараў (што сапраўды магло быць прадстаўлена як форс-мажор) паўсталі праблемы з ахалоджваннем актыўнай зоны. На момант напісання матэрыялу згадвалася пра 6 блокаў, паводле іншых паведамленняў праблемы паўсталі на 11 японскіх АЭС. Як мінімум на двух рэактарах гэта прывяло да частковага плаўлення актыўнай зоны, а на адным адбыўся выбух з разбурэннем знешняй ахоўнай абалонкі рэактара.

Усё гэта сведчыць аб тым, што рэактар ​​тыпу PWR (ВВЭР па расейскай класіфікацыі) ўласцівы нейкі «прыроджаны» недахоп. У прынцыпе, ужо нават можна выказаць здагадку які, але пакуль рана гэта агучваць. А менавіта рэактары падобнага тыпу прадугледжаныя і для Беларускай АЭС. Значыць, перш чым будаваць АЭС, канструктыўны недахоп (недахопы) рэактараў дадзенага тыпу варта было б ліквідаваць. А для таго, каб яго ліквідаваць, трэба добра, а не на ўзроўні гіпотэзаў, разабрацца, у чым жа ён складаецца, чаму ў рэактараў PWR (ВВЭР) раптам масава паўсталі праблемы з ахалоджваннем актыўнай зоны. Затым трэба пераглядаць праект. Да таго ж яго, мабыць, давядзецца пераглядаць і праз змены міжнародных правілаў. Аварыйная сітуацыя на японскай АЭС, выкліканая адбыўшымся напярэдадні землятрусам, прывядзе да перагляду з боку МАГАТЭ нарматываў па бяспецы атамных станцыяў, — заявіў агенцтву «Навіны-Арменія» кіраўнік Дзяржкамітэта па рэгуляванні ядзернай бяспекі (Дзяржатамнагляд) Арменіі Ашот Марцірасян.

На японскіх АЭС «Фукусіма-1» і «Фукусіма-2» пасля землятрусу магнітудай 8,9 11 сакавіка быў уведзены рэжым НС з-за выхаду з ладу сістэмы ахлоджвання. «Японскі вопыт — гэта, вядома, негатыўны вопыт, і ён будзе абавязкова вывучаны пры эксплуатацыі дзейсных АЭС і будаўніцтве новых станцыяў», сказаў Марцірасян. Ён нагадаў, што некалькі гадоў таму ў Японіі таксама адбыўся моцны землятрус, з прычыны чаго былі зафіксаваныя выпадкі выхаду з ладу абсталявання на атамных станцыях. «Гэтае пытанне тады вельмі дэталёва вывучалася з боку краін-членаў МАГАТЭ, у выніку Агенцтва перагледзела нормы бяспекі, распрацавала новыя стандарты», — адзначыў ён. Я таксама лічу, што нормы бяспекі для АЭС будуць перагледжаныя, не самазабойцы ж працуюць ў МАГАТЭ. Таму пачынаць будаваць сваю АЭС па адным нормам, а затым перарабляць пад іншыя — па меншай меры, глупства.

У любым выпадку апошні японскі вопыт улічыць проста неабходна. Навошта ж рабіць памылкі, якія ўжо здзейснілі іншыя. Так, на памылках вучацца, але разумныя вучацца на чужых памылках. А гэта значыць, што будаўніцтва АЭС трэба калі і не адмяняць, то, як мінімум, адкладаць на пару гадоў для ацэнкі японскага вопыту і дапрацоўкі праекта. Не пачынаць будаваць неадкладна, па любому праекту, з любым інвестарам, як яшчэ нядаўна патрабаваў наш кіраўнік, а ўсё дадаткова пераацаніць, улічыць чужы вопыт і чужыя памылкі, вызначыцца, ці можам мы наогул абыйсціся без АЭС, і толькі потым прыняць узважанае рашэнне. Але галоўнае не спяшацца ў «ядзерны рай», пры занадта вялікай спешцы ён можа ператварыцца ў пекла, без двукоссяў прычым.

У прынцыпе ж, нам вельмі пашанцавала, што мы яшчэ не пабудавалі сваю АЭС і можам унесці неабходныя змены ў праект, а то й наогул адмовіцца ад будаўніцтва. Але будзе прамым злачынствам перад сучаснікамі і нашымі нашчадкамі, калі мы гэтай магчымасцю не скарыстаемся.

 

nmnby.eu