Адны хочуць «у Парыж», іншыя вярнуць расейскія датацыі, хай і на ўмовах васалітэту, але захавання сённяшняга незайздроснага становішчы ніхто ўжо не хоча.

 

Магчыма, я памыляюся, але ствараецца ўражанне, што ў сваёй дэградацыі сістэма дасягнула стадыі агоніі.

Так, адной з прыкметаў блізкага канца з’яўляецца адсутнасць рэальных мераў па выпраўленні сітуацыі ў крызісныя моманты існавання сістэмы. Пакуль патэнцыял выжывальнасці ў сістэмы яшчэ ня вычарпаны, яна рэальна змагаецца за сваё выжыванне. Калі ж ён ужо вычарпаны, меры па выратаванні сістэмы не прадпрымаюцца нават яе кіраўніцтвам, ня кажучы ўжо пра іншых. Прычым справа менавіта ў барацьбе ці не барацьбе сістэмы за выжыванне, а не ў маштабах цяжкасцяў.

Вось, напрыклад, савецкая сістэма. Возьмем некалькі пераломных кропак у яе развіцці.

1921 год. Сістэма на мяжы поўнага краху, нягледзячы на ​​фармальнае заканчэнне грамадзянскай вайны. Поўная разруха, страшны голад, маштабныя народныя паўстання, якія сведчаць пра тое, што грамадзянская вайна рэальна ўсё ж ня скончаная. Але сістэма змагаецца. Уводзіцца НЭП, аднаўляецца тавараабмен з цывілізаваным светам, што дазваляе пачаць аднаўленне эканомікі, — і краіна ажывае.

1941 год. Сістэма ізноў на мяжы краху. Але адэкватныя меры прымаюцца і гэтым разам — аж да адмены інстытута камісараў у войсках і адкрыцця цэркваў. Зноў жа, канфрантацыя адкладаецца, наладжваецца цеснае супрацоўніцтва з цывілізаваным светам. Ну і ваенныя меры, зразумела, ажыццяўляюцца таксама. І зноў сістэма ратуецца.

1991 год. Ніякіх рэальных, адэкватных мераў па выратаванні сістэмы не прадпрымаецца. І хоць сітуацыя не такая крытычная, як у 1921-м або ў 1941-м, сістэма гіне.

Падобная сітуацыя сёння склалася і ў нас. Рэальных, адэкватных мераў па выратаванні сістэмы не прадпрымаецца. Усе «меры» зводзяцца да пошуку «ворагаў» і вінаватых у правале, прычым часцей за ўсё не ўнутры сістэмы, а за яе межамі. Наогул, абвінавачваюцца ўсе — ад замежных СМІ да ўласнага народа — але толькі не «вертыкаль». Асабіста мне гэта ніяк не нагадвае антыкрызісныя меры, ні ў фас ні ў профіль. Бо ўменне знайсці вінаватых ва ўласных няўдачах зусім не азначае ўменне дамагацца поспехаў. Хоць людзі гэтыя ўменні часта блытаюць. Праўда, «антыкрызісныя меры» яшчэ ўключаюць у сябе пошук «лохаў», якія далі б грошай на выратаванне аганізуючай сістэмы, прычым далі б проста так, без прадастаўлення чаго-небудзь істотнага наўзамен. Іншых мераў фактычна не прымаецца. Прадпрынятая дэвальвацыя сама па сабе такой мерай не з’яўляецца. Гэта з той жа «оперы» — проста народ ужо прымусілі стаць «спонсарам» сістэмы ў прымусовым парадку. Да таго ж дэвальвацыя запазнілася, і ўжо не ратуе без рэфармавання сістэмы.

Спытаюць: а як жа «19 снежня» і наступныя за ім сілавыя меры? Прадпрымае ж штосьці сістэма, не такая ўжо яна і пасіўная. Але гэта зусім не тыя меры, якія неабходныя, такія дзеянні не ратуюць, хутчэй наадварот. Гарбачоў таксама такія меры прадпрымаў: падзеі ў Вільні, Тбілісі і іншых месцах многія яшчэ памятаюць. Але гэтыя «меры» тую сістэму не выратавалі, хутчэй нават паскорылі яе крах. «Вільня і Тбілісі» сталі для савецкай сістэмы прыкладна тым жа, чым для нашай «19 снежня». Рэальных жа, адэкватных мераў па выратаванні сістэмы тады не рабілася. Магчыма, спрабавалі зрабіць, але не змаглі. Гэта і з’яўляецца прыкметай канца сістэмы.

Акрамя таго, у 1991-м практычна ніхто не хацеў захавання статус-кво, нават ва ўладзе і ў яе «наваколлях». Старая партыйнай наменклатура хацела вярнуць усё да «даперабудоўных» парадкаў, «новыя рускія» на чале з Ельцыным, наадварот, хацелі сысці далей ад «саўка». У захаванні ж «стабільнасці» не быў зацікаўлены практычна ніхто.

Падобная сітуацыя складваецца сёння і ў нас. Захавання «стабільнасці» не хоча ўжо практычна ніхто, за выключэннем вельмі вузкага кола асобаў. І гэта тычыцца ня толькі «ворагаў» ці народа, які раптам рэзка перастаў улада задавальняць, але нават большасці «вертыкальшчыкаў». Проста сярод апошніх няма адзінства, як і сярод савецкай партыйнай наменклатуры ў 1991-м. Адны хочуць «у Парыж», іншыя вярнуць расейскія датацыі, хай і на ўмовах васалітэту, але захавання сённяшняга незайздроснага становішчы ніхто ўжо не хоча.

Вось і атрымліваецца, што сістэме хутка канец. І справа нават не ў цяжкасцях і не ў маштабе цяжкасцяў, а ў тым, як гэтыя цяжкасці пераадольваюць, дакладней не пераадольваюць. У нас пакуль назіраецца апошняе. Не прагучала прапановаў адносна адэкватных мераў і на апошняй нарадзе па эканамічных пытаннях. Хіба што ў якойсьці яе сакрэтнай частцыі, але сумнеўна, няма каму там асабліва прапаноўваць рэальныя меры. Зрэшты, паглядзім. Чакаць засталося нядоўга. Або сістэма зможа адаптавацца да новых умоваў у бліжэйшы месяц-два, ці яе ўжо нічога не выратуе, дэградацыя стане незваротнай.

nmnby.eu