“Людзі на курорце”, “Подых навальніцы”, “Донжуанскі сьпіс Пушкіна”, “Доўгая дарога дадому” і іншыя вершы.

ЛЮДЗІ НА КУРОРЦЕ

Людзі на курорце

зранку выходзяць на пляж,

а там — безнадзейны пэйзаж:

 

мора — 13 градусаў,

паветра — не нашмат цяплейшае,

і, што найпаскуднейшае, ад ветру —

пясчаны самум на кожным квадратным мэтры.

 

Людзі на курорце

думаюць: «Што за фігня!» —

і абвяшчаюць ветру вайнушку,

але бальшыня

пасьля першага ж залпу ў вочы пяском

змушаная go home.

 

Трохі меншая частка

акопваецца ў выдмах,

дзе і сядзіць усё лета,

зрэдзьчасу па-пластунску

перасоўваючыся ў бок туалету.

 

Яшчэ меншая частка

хаваецца па хмызох,

сур’ёзныя мальцы — утрох,

паненкі — удзьвюх,

і толькі сьпіцы ровараў,

пабліскваючы на сонцы,

выкрываюць іх партызанскі рух.

 

Некаторыя

распранаюцца проста на варожай тэрыторыі,

ветру падставіўшы грудзі

з адвагай героя ці блазна.

Мужныя людзі,

але празь пясок уваччу

навакольнае бачаць ня вельмі выразна.

 

І толькі адзінкі

на лічбу 13 плявалі:

сігаюць у мора —

і апынаюцца па-за вайнушкай,

на ўласнай хвалі.

 

Але тут найчасьцей

зьяўляюцца ратавальнікі

і цягнуць назад, бліжэй да ваенных падзей.

 

ПОДЫХ НАВАЛЬНІЦЫ

 

Усю ноч моцным сном

праспаў з расчыненым акном,

хоць кажуць, грымела жахлівая навальніца.

 

А зранку сусед,

вядомы ў сьвеце паэт,

гаворыць сваёй сужаніцы:

 

«Любая, што з табою?

Чаго ты ўсю ноч перасоўвала мэблю ў пакоі?»

 

* * *

 

Хацеў спаткацца з вамі на вуліцы,

ясныя зоркі Гэркулеса,

але не пасьпеў падняць голаў у неба,

як быў з ног да галавы аблаяны сабакам,

што лётаў кругамі, як вавёрка ў коле

ці Белка наўкола зямнога шару,

і лаяўся, лаяўся.

 

Маленькі цуцык —

а брахаў як зграя раззлаваных крытыкаў.

Нават зоркі сарамліва схаваліся.

 

Назаўтра выходжу на вуліцу,

а ён тут як тут, мой папутнік сярод нябёс,

прыязна матляе хвастом,

быццам нічога ніякага.

 

Ну, я не злапомны,

нават пачухаў за вухам,

усё адно пасьля рукі мыць,

а пакуль мыў — згадаў аднаго тыпа.

 

Маленькі крытык —

а брахаў як зграя раззлаваных цуцыкаў,

лётаў кругамі — і лаяўся, лаяўся…

 

Праходзіць год — і ён тут як тут,

прыязна матляе хвастом,

хоць ты чухай за вухам.

 

Ну, я не злапомны,

дый якія тут могуць быць

сваркі і звадкі,

калі ўсе мы разам?

 

Сябры,

спаткаўшы такога на вуліцы

у ціхую сінюю ноч,

ня біце адразу ў пысу,

а лепш спытайцеся, хто мы такія

і нашто на зямлі боль і горыч,

бо ён таксама, як можа,

ляціць да зорак.

 

ДОНЖУАНСКІ СЬПІС ПУШКІНА

 

Едучы па Вэнтсьпілсе роварам,

абганяю дзьвюх маладых жанчын.

Гавораць па-расейску.

З латыскім акцэнтам.

 

І адна другой вельмі эмацыйна кажа:

— Не, ну я разумею, марак,

загранка там, бабкі і ўсё такое,

але ты мне скажы,

што ты будзеш рабіць адна,

з кім ты будзеш увесь гэты час кахацца?

ХТО ЦЯБЕ БУДЗЕ ТРАХАЦЬ, ПУШКІН?!

 

Я ледзь не зваліўся з ровара,

а другая пахіхікала, памаўчала,

і какетліва так гаворыць:

— Ну так, Пушкін — наша ўсё.

 

І мне ў гэты момант

зрабілася ня так крыўдна за расейцаў,

бо як бы яны ні лажалі,

як бы нізка ні падаў

прэстыж краіны,

у іх заўжды застанецца

прынамсі адзін

міжнародны

надзейны

брэнд.

 

* * *

 

107…

104…

99…

95…

…і тут мяне цалкам разьвезла.

 

Казалі ж разумныя людзі:

нельга паніжаць градус.

Нават у лазьні.

 

* * *

 

Сьвет лавіў мяне,

але не паймаў:

толькі ён грукаецца ў чат —

я выходжу з пошты.

 

* * *

 

Усе мужчыны гораду Рыгі

ад 18 да 35 гадоў

сёньня ходзяць з доўгімі-доўгімі

парасонамі,

як д’артаньяны са шпагамі.

 

На гэтым іх падабенства

да мушкетэраў

заканчваецца.

 

Наступіўшы на нагу,

яны кажуць «pardon», а не «merde».

 

Пераважаюць цьвярозыя.

Нават на вакзале.

 

Купляюць сваім каралевам

бурштынавыя падвескі

з адмысловымі зьніжкамі.

 

А вось на прыгажуню,

зашпіленую ўсяго на адзін гузік,

зрэагаваў усяго адзін.

Я.

 

Што тут скажаш,

страчанае пакаленьне.

 

ДОЎГАЯ ДАРОГА ДАДОМУ

 

Хораша вяртацца дамоў,

калі едзеш зь дзьвюма перасадкамі,

а на кожным перагоне з табой адзін і той жа

выпадковы спадарожнік.

 

«Ну што ты мне даеш такімі дробнымі,

прынізіць мяне хочаш ці што?!» —

 

крычаў ён на цётачку ў акенка абменьніка

ля рыскага аўтавакзалу.

«І яшчэ так зіркае, чаго зіркаеш,

панаехала тут да нас у Латвію», —

бурчаў ён на чыстай расейскай,

ідучы сьледам за мной

у кірунку аўтобуса «Рыга—Вільня».

 

У Вільні я яго ня бачыў,

але ў аўтобусе «Вільня—Менск»

ён апынуўся на суседнім сядзеньні,

а на літоўска-беларускай мяжы

дастаў мабільнік і размаўляў па ім

да самага Менску.

 

«Слыш, Мішаня ўляцеў на бабкі,

на яго восем штук павесілі,

тачку ў Францыі арыштавалі

і ў Шэнген больш ня пусьцяць».

І раптам, павярнуўшыся да мяне:

«Табе прывітаньне!»

 

Яго мабільнік апынуўся ля майго вуха.

Відаць, давядзецца размаўляць пра Мішаню.

Я хацеў узяць, але ён ня даў:

«Ды не, сусед, гэта я не табе.

І прывітаньне таксама не табе.

Ты не зьдзіўляйся, гэта я так жэстыкулюю».

 

У мэтро я згубіў яго з вачэй,

але на прыпынку 95-га

ужо нічому не зьдзіўляўся,

вядома ж, ён тут як тут,

заходзіць у аўтобус, сядае насупраць.

 

«Слыш, вось ты ўсю дарогу нешта ў свой блакноцік пішаш,

а дзяўчаткі ў гэты час кураць. Чуеш ты, зусім яшчэ маленькія!

У маёй знаёмай дачка ў 14 гадоў зрабіла аборт,

і гэта яна яшчэ ня курыць, а каб курыла…»

 

І зусім на разьвітаньне, выходзячы:

«Слыш, пісьменьнік,

ты толькі не пішы пра гэта верш,

а то выйдзе доўга і нудна.

Лепш апавяданьне накатай!»

жнівень 2008

Аўтар шчыра ўдзячны Міжнароднаму дому пісьменьніка і перакладчыка за цудоўную магчымасьць жыць у Вэнтсьпілсе і напісаць зьмешчаныя тут тэксты.


Андрэй Хадановіч — паэт. Як паведамляе беларуская «Вікіпэдыя», паэзія А. Хадановіча — прыкметная зьява сучаснай беларускай літаратуры, і адрозьніваецца багацьцем і разнастайнасьцю мовы, стылістычнымі экспэрымэнтамі, спалучэньнем дасягненьняў усходнееўрапейскай «кніжнай» паэзіі з элемэнтамі «нізкай» культуры (рок, рэп, гарадзкое прастамоўе).